Oud-Jönköping

Op het web zag ik een leuk 13-minutenfilmpje over Jönköping en Huskvarna van 1960, indertijd gemaakt ter bevordering van het turisme in deze streek.
Zelf vind ik het natuurlijk gewoon erg leuk om te zien hoe het er ruim 50 jaar geleden allemaal uitzag, veel is gebleven, maar veel is ook veranderd.
Vooral aan de kledij is wel heel goed te zien dat de mensen overduidelijk uit een heel andere tijd stammen, ook al praten we over slechts 50 jaar verschil.
De meeste oude houten gebouwen sinds het ontstaan van de stad in 1200 zijn ten prooi gevallen aan het vuur. Enkele bijzondere stenen gebouwen maar ook enkele houten winkelstraten zijn gelukkig bewaard gebleven, evenals andere oude cultuurmonumenten. Kortom er is hier best het nodige te zien... :)
Nog even wat dingen die me verder in het filmpje zijn opgevallen:

• 51 jaar geleden waren het net als nu ook Volvo en Saab die massaal de wegen bevolkten ....
• Ook al is er natuurlijk veel veranderd en is het allemaal veel meer bebouwd toch is het allemaal nog erg herkenbaar landschap met z'n naar mijn oordeel aantrekkelijke kanten. Het is goed wonen hier :)
• De straten met busverkeer zijn nu tot grotendeels autovrije winkelstraten geworden
• Alle mensen die we zien op het filmpje, zijn anno 2011 redelijk bejaard dan wel inmiddels overleden! Blijft een raar idee vind ik...
• De filmkleuren zijn allemaal wat aan de fletse kant maar de werkelijkheid is beslist kleurrijker :)
• Grappig om de veelal (zwarte of grauwe!) auto's van die tijd links te zien rijden; in 1967 ging men over op rechts-rijden.
• De manier van praten is wel veranderd; je hoort gewoon dat het niet van deze tijd is, iets wat je natuurlijk in elke taal wel zult hebben.
  
  Wil je reageren? Schrijf gerust naar thv@fastmail.com Elke serieuze reactie wordt beantwoord!

Winter 2009-2010 om niet te vergeten

Al eerder schreef ik over wintergenot in Huskvarna. >De winter was van dien aard dat ik reden meende te hebben een soort vervolg te schrijven, gewoon om nog weer eens te kunnen herlezen en kijken hoe het ook al weer was....

Zeven februari waren de sneeuwbergen aan de wegkanten zo groot en hoog geworden dat auto's elkaar vrijwel niet meer konden passeren. Ik weet niet hoeveel vrachtwagens waren nodig om de vele kubieke meters naar andere oorden te transporteren teneinde de weg weer normaal begaanbaar te maken. Het weekend van 20 en 21 februari viel er extreem veel sneeuw en bereikten we het hoogste punt aan sneeuw: minimaal 65 cm sneeuw in de tuin en om de compostcontainer, het tuinhek en onze voorraad kachelhout bereikbaar te houden, moesten er steeds weer opnieuw gangen gegraven worden door de tuin.... Ja, het was hier best wel extreem (voor ons doen).

In de week erna zag het er naar uit dat het zou gaan dooien en gelet op de enorme sneeuwmassa op het schuur/garage- en terrasdak leek het me raadzaam om deze daken wat te ontlasten.

Enkele wetenswaardigheden over het Vätternmeer.

Het Vättern-meer is best bijzonder te noemen. Voor ons is het natuurlijk omdat we er zo dichtbij wonen (2,5 km) en er regelmatig naar kunnen kijken, maar het is ook best bijzonder vanuit andere gezichtspunten.

Vättern is het op één na grootste meer van de Europese Unie.

Het meer dat nóg groter is, is tevens het

grootste Zweedse meer Vänern dat iets noordwestelijk is gelegen van Vättern.

Het meer is gemiddeld 40 meter diep (best veel dus!!) en op z'n diepst zelfs 128 meter en heeft een

wateroppervlakte van 1940 vierkante kilometer, net iets kleiner dan de

Nederlandse provincie Limburg en een volume van 74 kubieke kilometer.

Op z'n breedst 31 km, gemiddeld echter bijna 14 km met een totaal van bijna 12.000 eilandjes en riffen.

De kustlijn is 520 km en 300 km als je het fietsend doet... Jaarlijks wordt een week voor midzomer (halverwege juni) de nationale wielerronde gehouden rond het meer, Vätterrrundan geheten, waarbij 20.000 enthousiastelingen in zo kort mogelijke tijd rond het meer jakkeren, een uitermate populaire bezigheid voor sportminnende zweden.

Vättern is het laatste meer dat bevriest in Zweden, voornamelijk veroorzaakt door het feit dat het meer zo diep is.

Sinds 128 jaar geleden is het meer 49 keer bevroren geweest. De laatste 25 jaar echter maar zes keer. Of het dit jaar gaat lukken, is uiteraard nog onbekend, maar de kansen zijn groot.

Dat betekent dan wel dat het voorjaar zo een paar weken later valt, vanwege de afkoelende werking van het meer.

Daartegenover staat dat het winterklimaat wat droger en aangenamer wordt als het meer bevroren is. In 1942 was het ijs tussen Gränna en het grote eiland Visingsö

bevroren tot 26 mei en het had een maximale dikte van 84 cm.

Tijdens de jaren dat het meer bevriest

gebeurt dat doorgaans eind januari/begin februari. De gemiddelde duur ligt op 59 dagen.

Het meer heeft over het hele jaar gemeten een gemiddelde watertemperatuur van 7,8 graden. Knap koud dus!

Zwemmen doen de Zweden dan ook bij voorkeur in de kleinere meren rond Vättern, die veel eerder opgewarmd zijn dan Vättern.

Zwemmen gaat wel, maar de temperatuur van het water is dan zeer afhankelijk van de windrichting en wordt over het geheel genomen pas wat aangenamer in de loop van augustus.

Desondanks is het strand van Jönköping, dat een paar kilometer breed is

gedurende de zomer zeer populair onder de badgasten.

Het meer wordt ook als nogal

verraderlijk bestempeld vanwege de onberekenbare stromingen die gevaarlijk zijn voor zowel badgasten als kanopeddelaars, bepaald geen voor watersportbeginners dus.

Het meer wordt ook als spannend beoordeeld (ook door ons). De luchten weerspiegelen zich op steeds wisselende wijze met als gevolg dat het meer er steeds weer anders uitziet.

Het Vätternmeer ligt op 88,5 meter boven de zeespiegel en vormt een deel van de Oost-West-verbinding via tal van sluizen in het Götakanaal conform bijgaand schema.

Wil je reageren? Schrijf gerust naar thv@fastmail.com Elke serieuze reactie wordt beantwoord!

Film over torenvalken

Het is vaak lastig om vogels te onderscheiden, vind ik. Het kost veel moeite om ze te ontdekken en wat krijg je dan nog te weten over deze gevederde vrienden? Toch is het iets wat vaak de moeite waard is om te leren kennen.

Van een Zweedse filmer zag ik laatst een indrukwekkende film over het wordend gezinsleven van torenvalken. Hij filmt helemaal vanuit het perspectief van een torenvalk met alles wat daar bijhoort.

In de film maken we kennis met een twee torenvalken, die een paartje vormen en een "gezin" stichten. Het mannetje zorgt gedurende de broedperiode voor de maaltijden (hoofzakelijk veldmuizen) en ik vind het heel bijzonder hoe deze filmer erin is geslaagd diverse jachtmomenten van begin tot eind te filmen. Je ziet hoe het Zuid-Zweedse landschap met sneeuw allengs verandert in lente en vroege zomer, maar ook wat er zo allemaal gebeurt rond de kerktoren, zaken die de torenvalken als het ware ongemerkt gadeslaan. Een heel stukje cultuur wordt in de film op die manier en passant meegeleverd.

Wintergenot in het Zweedse Huskvarna

Het is me een wintertje wel! Al weken lang is het kwik niet boven nul geweest. Sneeuw ligt er ook, ook al sinds een aantal weken terug. Wel fijn dat het blijft liggen, dat maakt het wat lichter als je 's avonds buiten bent. Begin deze week kwam er ook nog even 25 cm bij. Sneeuw ruimen is bijna een dagelijkse bezigheid. Ook de weg naar het tuinhek en naar de compostcontainer en de houtvoorraad voor de tegelkachel moet uiteraard begaanbaar blijven.

Regelmatig werk aan de winkel dus...

Zeven jaar geleden, onze eerste winter hier, hadden we ook een strenge winter met langdurige sneeuw en ijs, maar deze winter heeft alles in zich om die van zeven jaar terug glansrijk te overtreffen. Toen lag het Vätternmeer dicht in februari en ik herinner me dat ik met slee en al een kilometer of wat over de ijsvlakte liep.

Zover is het nu nog niet, maar het begin is er wel.... terwijl het nu nog maar half januari is. Het feit dat het meer aanstalten maakt zo vroeg in de winter te bevriezen, betekent dat het water dit keer heel rap is afgekoeld. Maar wat wil je ook na een maandje matige tot strenge vorst....

Deze begindagen

Herfstgenot

Dalende temperaturen tot vanochtend zelfs twee graden en afnemende daglengtes verraadden reeds eerder dat de herst zijn intrede heeft gedaan. Tot dusver nog geen risico van slippartijen, zodat fietsritjes naar het werk nog altijd doorgang kunnen vinden, maar dat kan snel veranderen.

Vandaag zou het rustig weer zijn met tijdens de middaguren schappelijke middagtemperaturen van rond de 8 graden. De esdoorns die zo fraai rood, geel en vervolgens bruin kleuren stonden er prachtig bij constateerde ik toen ik vanochtend op het fietsje huiswaarts keerde.

Mijn lief en ik besloten daarom tot een poging om dit genoegen tijdens een wandeling maar eens gezamenlijk te gaan beleven.

Al eerder hadden we een vaste route al eens gedeeltelijk gewandeld maar bleken we een heel mooi gedeelte te hebben gemist. Reden om de route nog maar eens te herhalen. Er bleken bij nader inzien niet veel esdoorns op deze boswandeling te bewonderen. Desondanks een heerlijke herfstwandeling met ruisende beken en klaterende watervallen.

Meer dan de moeite waard vonden we.

Wil je reageren? Schrijf gerust naar thv@fastmail.com Elke serieuze reactie wordt beantwoord!

Goede Vrijdag in Zweden

Buiten schijnt de zon en als ik door het raam kijk valt mijn blik op de nog altijd doodse natuur. Maar …. schijn bedriegt! Gisteren toen we een ommetje maakten door het bos op zoek naar bosanemoontjes – vitsippor zoals ze hier heten – bleken er al heel wat te zijn die hun witte blaadjes toonden. Je zag ze echter alleen als je aandachtig in een dichtbij terrein keek. Een gewone blik om je heen wees uit: we zijn nog te vroeg. Ze zijn nog niet uitgelopen....   

Goed kijken dus, ze zijn er wel ook al zijn ze nog niet massaal aanwezig! Lena zocht heel idyllisch een veldboeketje bij elkaar dat nu op de tafel staat te pronken …  

De komende weken ontwaken de bosanemoontjes evenwel bij duizenden en nog eens duizenden om een schitterende witte bloemendeken te vormen. Een grandioos gezicht vooral bij een stralende voorjaarszon. 

Toen de radio even aanstond vanochtend ging het over de ervaringen van mensen met Goede Vrijdag die in het Zweeds ”Lange Vrijdag” heet. Het bleek dat men Goede Vrijdag nog maar enkele tientallen jaren ervoer als de saaiste dag van het jaar. Niemand werkte, mensen gingen donker gekleed, alle winkels en uitgaanscentra waren gesloten, het was stil op straat, men ging naar de kerk, serene rust! Voor heel velen een uiterst saaie dag vooral natuurlijk als men niets had met christelijk geloof.  

Lena's ervaring van vroeger: de kleden buiten hangen (ivm voorjaarsschoonmaak  *) was een schande! Zoiets deed je niet op Goede Vrijdag. 

Nu is dat niet meer zo: het is weliswaar een officiële feestdag alias vrije dag, maar niet anders dan een andere vrije dag. Levensmiddelenwinkels zijn gewoon open, behalve de vakhandel die wel  dicht is. Veel mensen gaan die dag uit op kunst. Ze bezoeken diverse kunstenaarsateliers en men schaft kunstprodukten aan. Voor veel mensen een uitkomst om toch deze dag toch een goede vrijdag te laten zijn. 

Hoe ik daar zelf tegenaan kijk? Ja, dat Zweedse gevoel van vroeger heb ik natuurlijk nooit zo beleefd al maakte kerkgang ook deel uit van mijn kinderjaren op deze dag. Ik merk vooral op dat de secularisatie krachtig heeft doorgewerkt, iets wat hier vooral merkbaar is voor autochtone Zweden dus.

Eerlijk gezegd kan het ook bevrijdend werken. Laten we eerlijk zijn, een opgelegd ”vieren” is natuurlijk maar niks. De vroegere samenleving had nu eenmaal van die theocratische trekjes die men had gekopieerd van het Oud-testamentische Israël. Dat kon vroeger zo omdat christenen in de meerderheid waren, maar de theocratische gedachte buiten Israel toegepast beschouw ik als een misvatting. Heeft overigens ook met het verbondmatige denken te maken van veel reformatorische christenen, maar die gedachtelijn deel ik niet met hen. Beter is dat christenen voluit in dankbaarheid stil staan bij wat Jezus lijden betekent voor ons die geloven, namelijk dat zijn plaatsvervangend sterven oorzaak is van ons eeuwig behoud! Belangrijk daarbij is dat we dat we dat niet doen vanuit een drang om zelf zijn smarten te mogen voelen of door te maken. Dat zou een menselijke behoefte kunnen zijn om ons waardig te voelen, maar knaagt gelijkertijd aan de betekenis van Jezus lijden voor ons. Niemand is waardig in zich zelf. Kunnen invoelen wat Jezus voor ons deed is op zich niet verkeerd zo lang het maar geen verholen noodzaak wordt om waardig te zijn. We zijn juist waardig omdat hij voor ons stierf! We zijn welkom, maar alleen als we erkennen dat het genade is, dat het ook mij/ons geldt! Dat is geweldig bevrijdend, want wij mensen, ook als wij christenen zijn, blijven steeds weer geneigd ons zelf waardig te willen maken. Geen schijn van kans! Besef dat nou gewoon en aanvaard het! Dank voor de genade die werkelijkheid werd door Jezus dood aan het kruis! Wie dat zo mag zien weet dat de dankbaarheid van Goede Vrijdag even werkelijk is gedurende de rest van het jaar!  

 

* Is de voorjaarsschoonmaak vóór Pasen wellicht terug te voeren op de viering van de Joodse paschaviering waarbij het hele huis moest worden gereinigd van alles wat gezuurd brood (teken van onreinheid, slechtheid) bevatte? Wie het weet mag het zeggen! 

Wil je reageren? Schrijf gerust naar thv@fastmail.com Elke serieuze reactie wordt beantwoord!

ruimtezweed

Sinds een paar dagen terug bevindt zich voor het eerst in de geschiedenis een Zweed (Christer Fuglesang) in de ruimte; had zich aangemeld voor 12 dagen klussen aan een ruimtestation....

Samen met m'n zorgnemer zag ik 's nachts om 02.47 hoe hij samen met een aantal Amerikanen werd gelanceerd. Kostte een paar centen, maar daar heb ik het verder niet over…
Het was best heel spannend moet ik zeggen, want de vorige missie (2003) verliep zoals bekend desastreus waarbij de bemanning al na enkele ogenblikken in een gigantische explosie omkwam. Deze keer ging het goed. Kijk maar hier! Draai je geluidsboxjes maar es even open!!

Als je dat zo allemaal ziet, kun je niet anders dan onder de indruk raken van het menselijk kunnen. Je voelt je maar heel klein. Langetermijnplannen om een missie naar Mars te ondernemen - waarbij de reis zo'n 3 maanden!! in beslag zal nemen, lijken overigens nog tamelijk uit de lucht gegrepen. Daar komt wat aan voorbereidingen bij kijken, waarbij ik weet niet hoeveel if-thenopties uitgewerkt moeten worden....
Je verstand staat er bij stil. Tussen haakjes, mijn verstand begrijpt nog wel net, dat mensen die zulke enorm complexe zaken kunnen bedenken geen toevalsprodukten kunnen zijn. Enne, wat dan te zeggen van Hem die ons mensen de mogelijkheden gegeven heeft om zoiets te bedenken en uit te werken. En dat Hij daarbij gelijktijdig ook nog eens weet wat al die 6 miljard mensen op aarde bedenken van moment tot moment .... Stel je dat nou eens voor!! Ehh, nee, doe trouwens maar niet, anders kom je nooit meer toe aan de rest van dit blogje en dat zou jammer zijn...


Tijdens de uitzending werd een aantal mensen gevraagd of ze zin zouden hebben om zelf zo'n ruimtereis mee te maken. Geheel in overeenstemming met het tegenwoordige "het gaat om de kick"-denken waarin niets meer te gek is, antwoordde zo'n 95% met een onmiddellijk "ja, natuurlijk!" of "ja, waarom niet?". Risicoanalyses zijn kennelijk uit de tijd of lijken ondergeschikt aan het kunnen "kicken". Verbazingwekkend!

Onwillekeurig gaan mijn gedachten uit naar de ruimtereis van Henoch. "Hij wandelde met God en hij was niet meer, want God had hem opgenomen" staat er in Genesis 5:24. Kijk, naar zo'n soort ruimtereis zie ik nou uit. Het mooie is dat zo'n "ruimtereis" ons die geloven in de Heer Jezus ook wordt beloofd. In dat verband is het woord "kick" overigens volslagen misplaatst... Niet de kick maar de altoosdurende!! ontmoeting is het hier die telt en trekt en dat met de meest wonderbare persoon die je je maar kunt bedenken.... nee, eigenlijk dat niet eens. Hij is zo veel heerlijker dan je in je stoutste dromen maar zou kunnen bedenken. Wist je dat niet en ben je geïnteresseerd? Wil je je ook aanmelden? Kan hoor! Iedereen die wil mag komen! Iedereen die wil mag mee... maar stel dat vooral niet uit want het tijdstip van vertrek zou wel eens hééél dichtbij kunnen zijn. Over spannend gesproken!!

Wil je reageren? Schrijf gerust naar thv@fastmail.com Elke serieuze reactie wordt beantwoord!

bekeuringen 2 x zo duur vanaf 1 okt 2006

Snelheidsovertredingen gaan per 1 oktober 2006 flink in prijs omhoog. Ze worden namelijk gewoon verdubbeld. Dat betekent het volgende:

Voor wegen met een maximumsnelheid van 30,50,70,90,110 km geldt
* bij 0-10 kilometer te hard: 2.000 kr
* .....
* bij 31-40 kilometer te hard: 4.000 kr.

Tja, 6 km te hard rijden en dan dik 200 euro lichter worden, doet best pijn, lijkt me zo. Je kunt dat geld op een veel leukere manier kwijt raken...
Er zijn de afgelopen tijd op tal van plaatsen camera's geplaatst, terwijl politie ook regelmatig vanuit het struikgewas een camera richt op aansnellende automobilisten, die vervolgens een aantal honderden meters later de weg af gedirigeerd worden en zonder pardon op de bon geslingerd worden, iets wat niet alleen de Zweden zelf aangaat maar net zo goed overige europeanen binnen de EU.

De nummerplaat wordt geregistreerd en je krijgt de bon gewoon thuis gestuurd! Niet betalen? Dan kun je problemen verwachten als je de volgende keer Zweden binnenrijdt.
Een gewaarschuwd mens telt voor twee .....

Zweden in spanning... rechts winnaar!

Vandaag is het verkiezingsdag, zoals altijd op een zondag en zoals altijd voor alle 3 de regeringsniveau's: regering, gemeente en een vorm er tussenin.
Al maanden lang staan de tv- en radioprogramma's in toenemende mate in het teken van deze verkiezingsdag, vooral de afgelopen week.
Zoals men voorzag zou het een nek aan nekrace worden en dat is het ook werkelijk. Met op dit moment (22.15) ca 90% van de stemmen geteld, staat het blauwe rechterblok van vier partijen een ruime procent voor op het rode linkerblok met drie partijen. (Op het kaartje welk blok waar de meerderheid heeft; blauw dus vooral in de grote steden).

Al sinds 1932 is het linkerblok aan de macht geweest, met slechts 2 maal een rechtse regering, die laatstelijk weer het veld ruimde in '94. Een regeringswisseling lijkt me daarom wel gezond, na 10 jaar links en Göran Persson als voortdurende regeringsleider. Macht corrumpeert nu eenmaal. Niet dat ik de illusie heb dat rechts het zoveel beter doet dan links; trouwens in beide blokken is 99% van alle discussies geconcentreerd op portemonnaiekwesties...

Het heeft m.i. dan ook niet al te veel zin om voortdurend naar al die politieke retoriek te luisteren en te kijken: beide blokken willen de macht! Beide blokken zijn de afgelopen jaren sterk naar het midden geschoven en lijken nu erg veel op elkaar! Het hele verhaal is iets versimpeld gewoon of het een onsje meer van dit of van dat moet zijn; veel meer dan dat is het niet.

Dit stukje afrondend (23.00) wordt duidelijk dat Zweden een rechtse regering gaat krijgen die dan onder leiding komt te staan van de 41-jarige Zweedse "VVD"-leider Fredrik Reinfeldt (zie foto). Tegenstander Göran Persson heeft inmiddels zijn nederlaag toegegeven.

Het Zweedse paradijs bestaat niet ! ?

Van zoonlief kreeg ik een tijdje terug een artikel toegestuurd met onderstaande titel met het verzoek wat commentaar te geven... Door de storing is de reactie uitgelopen, maar het feitelijke commentaar heb ik klaar. Voor geïnteresseerden geef ik dat commentaar in het rood in onderstaande text.

Het Zweedse paradijs bestaat niet !

Europese sociaaldemocraten, Wouter Bos voorop, lopen weg met ’het Scandinavische model: fatsoenlijke uitkeringen, volop werkgelegenheid, prima kinderopvang en toch economische groei. Maar een paar dagen in het beloofde land zelf leveren een heel ander beeld op. ’Het Zweedse model is al dertig jaar op sterven na dood. Wij zouden van júllie moeten leren.’

Op de redactie van Dagens Nyheter, Zwedens grootste krant, kijkt wetenschapsredacteur Fredrik Hedlund bezorgd als hij hoort dat werkende moeders in Nederland maar drie maanden thuis zijn na de bevalling. ‘Dat is niet goed voor een kind’, zegt hij. ‘Zoveel weet ik er wel van. Als de band met de ouders in die eerste cruciale maanden niet stevig genoeg is, krijg je psychologische problemen. Kijk eens naar Amerika, waar zwangerschapsverlof niet bestaat. Die kinderen op de Columbine High School, die zonder aanleiding in het rond begonnen te schieten; er is een verband.’ (wel errrrrug kort door de bocht hoor!)
Zweden heeft geen schietende kinderen. Vrouwen krijgen er anderhalf jaar betaald zwangerschapsverlof. Daarna ­ vrijwel niemand doet zijn kind voor de hele periode in de opvang ­ kost de förskola (letterlijk ‘voorschool’, een uitgebreide crèche) er maximaal honderdtwintig euro per maand. Mannen zijn verplicht twee maanden ouderschapsverlof op te nemen. Veel Zweden vinden het nog niet ver genoeg gaan. Er woedt een debat over de vraag of mannen niet gedwongen zouden moeten zijn om ook negen maanden verlof te nemen. (gevecht tussen links en rechts uiteraard)



Egalitaire samenleving


Zweden is het land van het Folkhemmet, het ‘volkshuis’ dat in de naoorlogse jaren werd gebouwd door de sociaaldemocraten die hier met twee korte onderbrekingen de afgelopen driekwart eeuw regeerden. De staat zorgt hier voor zijn burgers van krybbe til grav (dit is in ieder geval geen Zweeds, mogelijk Deens!)(van de wieg tot het graf). De gezondheidszorg is (bijna) gratis. Het onderwijs is gratis en nog goed ook. Het openbaar vervoer werkt. Er zijn geen noemenswaardige files. Alcohol is op de bon. (niet meer sinds de jaren vijftig!!) Hangjongeren, junks, daklozen; je ziet ze niet in Stockholm, tenminste niet in het centrum. Niemand dringt voor in winkels. Dat kan ook niet. Overal waar een rij is, hangt een apparaat dat wachtnummertjes distribueert. Wilt u informatie? Trek hier een nummertje. Kaartjes kopen? Dan hier drukken. Soms sta je in een rij voor een nummertje waarmee je in de rij mag gaan staan. De Zweden accepteren het gelaten. (Hoezo gelaten? Okay, niemand vind het leuk om te moeten wachten, maar ze begrijpen dat dat nu eenmaal de minst slechte oplossing is!) Want iedereen is gelijk voor de wet. (Is dat anders dan in NL?? Wat zullen we nou krijgen!) Zweden is de meest egalitaire samenleving ter wereld. Toen Ferrari in de jaren van de dotcom-hausse een vestiging opende in Stockholm, werd die wegens gebrek aan belangstelling vrij snel opgedoekt. Uit de band springen wordt hier niet gewaardeerd. ‘Lagom’, is het nationale devies, een onvertaalbaar woord dat zoveel wil zeggen als ‘precies genoeg’, of ‘meer moet het niet zijn’. Op de dag dat het Zweedse elftal een oefenwedstrijd gewonnen heeft op het WK, rijden geel- en blauwgeschminkte, maar verder heel beschaafde supporters, rond in een door de gemeente ter beschikking gestelde bus. Lagom, jongens. (En? Zo zou toch ieder land ze willen hebben of niet soms?)

meer lezen? klik hier

Furuboda - een uniek vakantieoort voor de gehandicapte medemens

Aan de Zweedse Oostzeekust, onder het plaatsen Kristiansstad en Åhus ligt op ca 1 km van het strand een klein plaatsje Furuboda. (via de link is het kaartje zichtbaar. Furuboda is de rode stip. Door uit te zoomen is een beter idee te krijgen van waar het precies ligt.)

Naar de plaats is ook het centrum genoemd dat al enkele tientallen jaren geleden is gesticht door een paar enthousiaste christenen die voor ogen hadden om een centrum te hebben waar de gehandicapte mens alle mogelijke hulp krijgt om op een voor hem of haar aangepaste wijze een vakantie door te brengen.

Inmiddels is de bebouwing van het terrein in zodanige staat dat tijdens de jaarlijkse familiekamp zo'n 170 mensen (gehandicapten met hun assistenten en/of familieleden) hier kunnen verblijven. Daarnaast worden nog meer vakanties voor specifieke doelgroepen georganiseerd en kan men feitelijk het hele jaar terecht.

In 2006 was ik voor de derde keer aanwezig samen met mijn zorgnemer en enkele familieleden van hem. Met m'n collega-assistent werkten we afwisselend van 15.00 tot 15.00 met uitzondering van de nachten.
Veel tijd gaat heen aan de gewone menselijke verrichtingen zoals aankleden, eten, e.d. maar daar tussendoor is ook ruimte om deel te hebben aan de verschillende activiteiten die worden georganiseerd....



Aan het conferentiecentrum is ook een soort volkshogeschool gekoppeld waar personen met een handicap diverse opleidingen kunnen volgen. Tevens kunnen geïnteresseerden een opleiding volgen om op professionele wijze met gehandicapten om te gaan.
Al met al is het een plek waar gehandicapten volop in de picture staan.
Regelmatig komen er buitenlanders die met Engels zich prima verstaanbaar kunnen maken maar voor een familieweek is het wel erg plezierig om ook Zweeds te kunnen.

Op de laatste dag heb ik nog gauw wat foto's gemaakt, vooral van de gebouwen van en rondom Furuboda. Vooral als herinnering voor mezelf, nu dit naar alle waarschijnlijkheid de laatste keer was voor mij...

Op de luchtfoto (klik voor een vergroting) hiernaast bevindt zich Furuboda. Het aangegeven pad met de rode streepjes voeren van het parkeerterrein (1), naar het strand. (ca 1 km). In het restaurant dat open is voor iedere passerende bezoeker kan ook een warme maaltijd worden genuttigd voor ca 6 euro p.p. Een aanrader! Klik hier voor de Engelse verkorte siteversie van de vereniging Furuboda en op de platte grond over het terrein rechtsboven voor een leesbaar exemplaar.

Hollandse waardering voor Zweedse gezondheidszorg

In een gezondheidskrant die periodiek wordt verspreid onder de Zweedse bevolking, stond laatst een aardig artikel over Jan Vingerhoets, een Nederlandse arts die na 10 jaar huisarts te zijn geweest i NL naar Zweden was verhuisd. Nu werkt hij als arts op een gezondheidscentrale zo'n 50 km ten noordwesten van Örebro.

kwali-tijd
Hij geeft aan dat men in Zweden véél meer tijd heeft voor patienten en vergelijkt dan met het NL-systeem waarbij de huisarts om economische redenen zoveel mogelijk patienten moet hebben en hij in zijn geval 30 à 35 patienten per dag verwerkte.
Ik had daar ALTIJD gebrek aan tijd, schrijft hij. En dat heeft consequenties, vindt hij want kwaliteit vergt tijd! Om die reden vindt hij dan ook dat hij hier meer kwaliteit kan leveren dan voorheen in NL, waar veel patiënten genoodzaakt waren om meerdere keren hun arts te bezoeken, iets wat hier in één keer kan worden meegenomen.

uitgebreidere functies
Tijdens een bezoek kunnen direkt ook laboratoriumproeven en/of röntgenfoto's worden genomen. Uit ervaring weten we nog hoe je in NL altijd een verwijskaart kreeg en vervolgens maar afspraken moest zien te maken voor dit soort vervolgacties in het dichtstbijzijnde ziekenhuis. Tja, effectief is anders natuurlijk (vanuit de patiënt bezien).

Op een Zweedse gezondheidscentrale is altijd ook een fysiotherapeut standaard aanwezig en ook een ziekenhuismaatschappelijk werker en meer van dat soort functies. In Huskvarna met z'n ruim 20.000 inwoners hebben we een eigen gezondheidscentrale naast de meerdere centrales die zich in het aangrenzende grotere Jönköping bevinden.
Dat werkt heel goed vinden wij!

verpleegkundigen
Wat hier ook al jarenlang heel goed werkt is dat verpleegkundigen eigen ontvangstmogelijkheden hebben voor patiënten speciaal ingericht op zaken als hoge bloeddruk, diabetes, wondbehandeling e.d. iets wat volgens Jan Vingerhoets in NL nog in de kinderschoenen staat en vooralsnog meestendeels door een huisarts gebeurt.

Dat betekent niet dat Jan Vingerhoets daarmee vindt dat het Nederlandse model met z'n veel kleinere huisartspraktijkenslecht is. Nederlanders zijn volgens hem best tevreden over hun gezondheidszorg. Het is gewoon anders, maar hij prefereert het Zweedse model boven het Nederlandse .

huisbezoeken
Toch is er ook iets wat hij hier mist. Hij doelt dan op de huisbezoeken die huisartsen in NL doen, iets wat naar zijn idee veel nuttige informatie geeft, maar misschien komt dat ook hier wel...

Jan Vingerhoets heeft een intressant artikel over het Zweedse model gepubliceerd in "Medisch Contact", maar helaas lukt het (mij) niet om dat artikel online op het scherm te krijgen...

Voor ons die in Zweden wonen na veel jaren in NL te hebben gewoond is dat wel leuk om te lezen natuurlijk. Met 4 jaar ervaring in het Zweedse Huskvarna hebben we uiteraard onze eigen - zij het sporadische - ervaringen als patienten, waarin we veel herkennen van dat waarover Jan Vingerhoets schrijft.

Hmm.... heb je al tot zover gelezen dan stel ik je reactie uiteraard op prijs...

Vakantie rond het Vätternmeer (15-22 juni)

Rond het Vättermeer / (Vättern runt)
"Vättern runt" is de naam voor een wielerronde in Zweden rond het meer Vättern. Afgelopen zaterdag 17 juni 2006 werd deze ronde weer gehouden. In de sportactiviteit als zodanig ben ik eigenlijk niet zo geïnteresseerd, maar de benaming voor onze vakantie dit jaar vond ik wel geschikt. Niet dat we ons gebonden voelden om nou zo dicht mogelijk bij het meer te blijven, maar in de praktijk zijn we rond het hele meer geweest als we weer huiswaarts keren over enkele dagen....

historische plaatsen
Het lezen van een aantal historische romans (De weg naar Jeruzalem, de tempelridder, de terugkeer) van de Zweedse schrijver Jan Guillou heeft bij mij het idee gewekt om eens een bezoek te brengen aan de 1000-jarige domkerk in Skara, een kathedraal die voorkomt in de boeken van Guillou, maar vooral ook geplaatst in een landschap waar diverse historische personen hebben geleefd zoals Birger Jarl, die o.a. Stockholm tot hoofdstad maakte. Uiteraard bevatten de boeken heel veel fictie, maar het raamwerk is gebaseerd op feiten en het leven van de Zweden uit die tijd. Jammer eigenlijk, dat Arn, de feitelijke hoofdpersoon van de boeken en de opa van Birger Jarl fictief is en niet historisch... Naast de dom van Skara (2) bezochten we ook diverse kloosterruïnes van Gudhem (1) iets boven Falköping en Varnhem (3), tussen Skara en Skövde. Beide kloosters zijn aan het begin van het vorige millenium gesticht door de strenge kloosterorde van Cistencienzers, via welke ook veel practische kennis zich verspreidde in Scandinavië. In het museum van Gudhem is daarover meer te zien... De trilogie en een vervolgdeel dat niet in het NL verkrijgbaar is, hebben we tijdens het winterseizoen als CD-luisterboeken geleend van de bieb en thuis gezamenlijk beluisterd: heel leuk en beslist de moeite waard om te lezen voor iedereen die van spannende verhalen houdt die verband houden met Zweden. Vandaar dus!

Vriendenbezoek
Nog voorafgaand aan ons bezoek aan Skara bezochten we nog de tentoonstelling van Rörstrand, een in Zweden voor iedereen bekende porseleinfabriek in Lidköping. Eind 2005 is de produktie van de fabriek evenwel opgehouden, maar produkten zijn er nog volop en ook het koopjeshoekje was wel een bezoekje waard... Na het museumbezoek liepen we door het leuke centrum van Lidköping (1+) en zochten er iemand op die we een jaar of vijf eerder hadden ontmoet in de Zweedse zeemanskerk in Rotterdam maar nu weer in Lidköping woont. Blij verrast en met direct leuk contact bleven we er zelfs een nachtje slapen... Leuk is dat! We hadden warm, prachtig weer tijdens deze dagen en het was echt genieten.... Via Askersund, gelegen aan het hoogste punt van het Vättermeer waar we jeugdkennissen van Lena bezochten, reden we door naar Kumla (4) waar we enkele dagen bij Eva J. in haar "nieuwe" huis verbleven. Een grilavondje met andere bekenden die ons vroeger in NL hadden opgezocht, vergulde het bezoek.

toneelstuk Hedengren
Met haar bezochten we ook een toneelvoorstelling rond de bekende herenboer Hedengren die aan het begin van de Zweedse opwekkingsbeweging heeft gestaan tijdens de eerste helft van de 19e eeuw. Een groep amateurs beelden tijdens een toneelvoorstelling in het gebedshuis van het voormalig klooster te Riseberga (ook voorkomend in de boeken van Guillou!) het leven uit op het landgoed Riseberga dat bestond uit een leven vol van overmatig drankgebruik en alles wat daarbij hoort.... Ook de overgang naar een ander leven werd op roerende wijze verbeeld toen de hoofdpersoon na verlies van zijn vier kinderen als gevolg van difterie oid mentaal en geestelijk aan de grond kwam te zitten. Een sterke geloofservaring verankerd in het lezen van de bijbel maakte dat hij aan het begin van een geestelijke vernieuwingsbeweging komt te staan, van waaruit de opwekking zich steeds verder verbreidde. In het stuk komt ook de destijds wereldberoemde zangeres Jenny Lind voor en de alom bekende psalmdichteres Lina Sandell (er is zelfs een treinstel naar haar vernoemd!!), Beiden ervoeren we het toneelstuk als een hoogtepunt van onze vakantietrip!!

Vrienden & Torpkonferentie
We ontmoetten nog een aantal jeugdvrienden van de bijbelschool en genoten van elkaar en van de zon tijdens een middag verblijf op een eiland in het meer van Nora (5). We sliepen de laatste week in de caravan van een van hen op het terrein van Torp, even buiten Kumla (4), waar de nu 120e conferentie gehouden die bezocht wordt door zo'n 10 à 20 duizend mensen met het hoogtepunt op het midzomerweekend (23/24 juni).
Veel werk wordt gedaan door vrijwilligers. Zelf was ik dat ook als invaller op de 2ehandsboekenafdeling gedurende kortere periodes.
Al op dinsdag waren er ca 1000 kinderen in de speciale kindertent. Het is een plek waren gezinnen van jaar tot jaar naartoe gaan, een soort opwekkingconferentie à la Walibi World (voorheen Vierhouten) Na een aantal goede dagen keerden we via Vadstena (7) met z'n prachtige slot en prachtig bewaarde houten binnenstad, weer huiswaarts. Meer foto's te zien hier.

Hmm.... heb je al tot zover gelezen dan stel ik je reactie uiteraard op prijs...